Nemen vrouwen stiekem de wereld over met AI?

Wat hebben de films Ex Machina, AI Rising, en Her gemeen? Ze gaan allemaal over een artificial intelligence-systeem met een duidelijk vrouwelijke stem en/of uitstraling. Je zou de robots uit Ex Machina en AI Rising zelfs sexy kunnen noemen. En waarom zijn Alexa, Siri en Google Home vrouwenstemmen? Waarom is robot Sophia eigenlijk een dame? Is artificial intelligence (AI) een geheim wapen van vrouwen om de wereld over te nemen?

Het korte antwoord: nee. De meeste voorbeelden uit de introductie zijn (grotendeels) gemaakt door mannen. Er spelen verschillende dingen mee als we kijken naar waarom AI’s zo vaak als vrouwelijk worden neergezet. Alles lijkt eigenlijk voort te komen uit stereotypes die we al lange tijd hebben over mannen en vrouwen.

Lustobject

Als we kijken naar de films, dan zien we dat vrouwelijke AI’s vaak in de rol van een companion worden neergezet. Ze zijn er als gezelschap, soms ook als lustobject. Daar komt bij dat ze, met uitzondering van Samantha uit Her, vaak een sexy lichaam krijgen (al heeft Samantha alsnog wel Scarlett Johanssons sexy stem). Het oog wil immers ook wat, toch? Mannelijke AI’s hebben vaker een wat agressievere rol, denk aan HAL 9000 uit de film 2001: A Space Odyssey.

Niet alleen op het witte doek vindt seksualisering van robots plaats. Hoewel het voor de functionaliteit van veel robots niet nodig is om het lichaam van de robot geslachtskenmerken te geven (seksrobots daargelaten), wordt dit vaak wel gedaan. Kijk bijvoorbeeld naar robot Sophia. Zij heeft een duidelijk vrouwelijk gezicht, maar er is wel voor gekozen om haar geen pruik te geven. Door haar schedel doorzichtig te maken is duidelijk te zien dat het een robot is.

Ook hierin zien we terug dat het bij robots niet alleen gaat om functionaliteit, maar ook om een stukje menselijke blik. Dat de ‘computer’ (oftewel: het brein) van mensen in hun hoofd zit, wil niet zeggen dat die voor robots ook in hun hoofd hoeft te zitten. Bij Sophia is het doel om haar sociale functies te laten vervullen, bijvoorbeeld in een verzorgingstehuis: rollen die we vanuit onze stereotypes vaak bij vrouwen vinden passen.

Vrouwelijke spraakassistenten

En hoe zit het met de vrouwelijke stemmen van spraakassistenten? Over het algemeen luistert men liever naar een vrouwenstem en vindt men dat een vrouwenstem vriendelijker klinkt. Dat is belangrijk voor techbedrijven, want ze willen immers dat je hun spraakassistent zoveel mogelijk gebruikt. Op zich niks mis mee: je luistert op deze manier immers naar je potentiële klanten. Maar het is niet zo onschuldig als het lijkt.

MobileMobile

Je kunt je spraakassistent onaardig of zelfs ronduit grof behandelen en toch zal ze netjes antwoord geven of je onbeschoftheid compleet negeren. Er is zelfs door onderzoekers gekeken hoe spraakassistenten reageren op uitingen van verbale mishandeling of seksuele intimidatie; het blijkt dat daar vaak ‘grappige’ en ongepaste reacties op worden gegeven, maar de gebruiker zal niet worden terechtgewezen.

Vrouwen en Artificial Intelligence

Logisch, bedrijven willen klanten. Het lijkt misschien wat vergezocht, maar als je vaak aan ‘vrouwen’ in combinatie met ‘assistent’ denkt, dan leidt dit tot een stereotype (denk aan de associaties die je hebt bij het woord ‘dokter’ of ‘professor’). Dit helpt niet mee in het zorgen voor meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen.

Hoewel AI ons leven de komende decennia ingrijpend zal gaan veranderen, doet het nog wel vaak mee aan ouderwetse stereotypes. Aan de ene kant willen ontwikkelaars dat hun technologie door een groot publiek gebruikt wordt, en daarom is vertrouwen en aansluiten bij bestaande stereotypes handig. Maar aan de andere kant kan dit bestaande vooroordelen ook versterken.

Overigens zijn de stereotypes niet altijd alleen nadelig ten opzichte van vrouwen. Om terug te komen op de films die vrouwelijke AI’s in de hoofdrol hebben: ze zijn misschien onnodig sexy en zorgen vaak voor problemen door niet te luisteren naar hoe ze zijn geprogrammeerd, maar de mannen in de films worden vaak ook neergezet als ‘sukkeltjes’ die als een blok vallen voor de charmes van de vrouwelijke AI’s.

Zeen is a next generation WordPress theme. It’s powerful, beautifully designed and comes with everything you need to engage your visitors and increase conversions.

Cookies op TechGirl.nl

Mogen wij cookies plaatsen?

Privacy beleid | Sluiten