Boze klanten die op Facebook klagen over bedrijven moeten sinds kort oppassen voor internettrol Klantenservice. Klantenservice plaatst scherpe humoristische reacties onder klachten op Facebook. Er wordt alleen vergeten dat de wet grenzen stelt aan een parodie, want een grap kan ook schade met zich meebrengen. Gaat Klantenservice juridisch over de schreef?
Nijn Eleven
Het recht van parodie kan andere rechten, zoals het merkenrecht, schaden. Voor het antwoord op de vraag of Klantenservice zich aan de wet houdt, zal er een korte vergelijking worden gemaakt met de zaak Nijn Eleven. Tekenaar Dick Bruna had samen met Nijntje-merkhouder Mercis een rechtszaak aangespannen tegen een webhoster vanwege satirische afbeeldingen van Nijntje.
Parodie vs. auteursrecht: lachlust opwekken
In de Nijn Eleven zaak stelde tekenaar Dick Bruna dat de parodieën van Nijntje ten koste gingen van zijn kindvriendelijke creatie. Het Hof gaf hem ongelijk, want de afbeeldingen waren ‘ongetwijfeld bedoeld om de lachlust op te wekken’. De drugsverslaafde en grofgebekte Nijntje was overduidelijk een parodie. Daarbij was het niet van belang dat niet iedereen de humor van deze afbeeldingen kon inzien.
Het is voor Klantenservice dus van belang er dus geen twijfel bestaat over de humoristische invalshoek van de berichten. Klantenservice zou voor de zekerheid op de site kunnen opmerken dat het om satire gaat, alhoewel dat ook kan worden afgeleid uit de geplaatste berichten. Dat sommige boze consumenten niet doorhebben dat het gaat om een parodie is niet van belang.
Parodie vs. merkenrecht: verwarringsgevaar
De merkenhouder van Nijntje ving ook bot tijdens de Nijn Eleven zaak. Volgens het Hof waren er drie elementen van belang voor een geslaagde parodie. Allereerst moet een parodie een humoristische bedoeling hebben. Daarnaast moeten concurrentiemotieven ontbreken en als laatste moet er geen sprake zijn van verwarringsgevaar tussen het officiële merk en de parodie. Gezien de afbeeldingen van een trippende Nijntje zo ver afweken van de officiële Nijntje was de parodie volgens het Hof geslaagd.
--- Sidenote: Wil je ons vaker zien als je googelt? ---
Voeg TechGirl toe als jouw voorkeursbron en kom ons meer tegen in Google zoekresultaten!
Om geen inbreuk te maken op het merkenrecht moet Klantenservice voldoende afstand nemen van de officiële klantenservices van bedrijven. Het is verstandig van de parodiesite dat ze een satirisch servicebericht niet ondertekenen met een bedrijfsnaam. Een reactie op een slechtgespelde klacht ondertekenen met ‘B. van Dale’ gaat verwarringsgevaar tegen en geeft wel blijk van een parodie. Daarnaast is Klantenservice geen bedrijf met winstoogmerk dat concurreert met andere klantenservices, waardoor de kans op een geslaagde parodie groter wordt.
Serieuze schade
Bij het inroepen van het recht op parodie is de hoeveelheid materiaal die is overgenomen voor de parodie van doorslaggevend belang. Die hoeveelheid mag niet meer zijn dan nodig is om de grap te laten werken.
Hier zou je wel een punt van kritiek kunnen hebben op Klantenservice. Bij elke geslaagde grap wordt de klacht samen met de reactie openbaar gepubliceerd. Daarbij is de voor- en achternaam van de klager, foto en andere persoonlijke informatie duidelijk zichtbaar. Los van het feit dat de boze klant de klacht zelf openbaar heeft geplaatst, is het niet echt noodzakelijk voor de grap zelf om deze informatie ook bij elke trol-actie te plaatsen.
Conclusie
Klantenservice gaat niet over de schreef met zijn scherpe humor, omdat er duidelijk sprake is van een parodie. Daarbij zou het verstandig zijn van de beheerders om achternamen en profielfoto’s onzichtbaar te maken, omdat het voor de grap zelf niet noodzakelijk is om die te laten staan. Op die manier worden mensen die in een opwelling domme berichten schrijven niet voor eeuwig gevolgd door de vriendelijke groeten van de Klantenservice.
