De zonsverduistering fotograferen met je smartphone: hoe moeilijk kan het zijn? Telefoon omhoog, camera openen en shooten maar. Toch is het niet helemaal zonder risico. Want hoewel je waarschijnlijk al honderden foto’s hebt gemaakt waarop de zon gewoon in beeld staat zonder dat je telefoon spontaan de geest gaf, ligt dat bij het bewust fotograferen van een zonsverduistering nét even anders.
En ja: daar ontstond op TikTok nogal wat discussie over. Want: “Ik fotografeer de zon al jaren en mijn camera doet het nog steeds prima.” Dat kan absoluut. Alleen betekent dat niet dat je je smartphonecamera zonder nadenken minutenlang op de zon moet richten.
Dus: kan je smartphonecamera echt beschadigen door de zon? En hoe fotografeer je de zonsverduistering dan wél veilig?
Kan de zon je smartphonecamera beschadigen?
Het korte antwoord is: ja, dat kan. In je smartphone zit achter iedere cameralens een piepkleine beeldsensor. De lens verzamelt licht en projecteert dat op die sensor. Dat is natuurlijk precies de bedoeling, want zonder licht geen foto.
Alleen is de zon geen gemiddelde lichtbron. Richt je de camera rechtstreeks op de zon, dan valt er een enorme hoeveelheid licht en energie door die kleine lens naar binnen. Een zonnefilter zorgt ervoor dat het grootste deel daarvan wordt tegengehouden vóórdat het de camera binnenkomt.
NASA adviseert daarom expliciet om bij het fotograferen van een gedeeltelijke of ringvormige zonsverduistering een geschikt zonnefilter vóór de cameralens te plaatsen. Ook voor smartphonefotografie adviseert NASA een gespecialiseerd eclipsfilter tussen de camera en de zon.
Maar ik fotografeer de zon toch ook gewoon op vakantie?
En hier zit de belangrijkste nuance… Dat de zon ‘een keertje’ in je foto verschijnt, betekent niet dat je camerasensor meteen beschadigd raakt. Denk maar eens aan hoeveel vakantiefoto’s, zonsondergangen en filmpjes je waarschijnlijk hebt gemaakt met de zon ergens in beeld.
Het verschil zit vooral in hoe je je telefoon gebruikt. Bij een normale foto richt je je telefoon vaak maar kort op een scène. Bovendien staat de zon lang niet altijd groot en centraal in beeld. Tijdens een zonsverduistering gebeurt juist het tegenovergestelde: je probeert de zon bewust te vinden, zoomt erop in en houdt je camera er vervolgens minutenlang op gericht. En precies daarom is een zonsverduistering een ander scenario dan die ene foto van een zonsondergang op Ibiza.
Het is dus ook niet zo dat je smartphone gegarandeerd kapotgaat zodra je één foto zonder filter maakt. Zie het vooral als een onnodig risico dat heel makkelijk te voorkomen is.
Wat kan er met je camera gebeuren?
Bij schade aan een beeldsensor kunnen bijvoorbeeld permanente afwijkingen in het beeld ontstaan. Denk aan pixels of gebieden op de sensor die niet meer correct reageren.
In foto’s en video’s kan dat zich uiten als bijvoorbeeld:
- een gekleurde vlek die steeds op dezelfde plek verschijnt;
- een groep defecte of opvallend felle pixels;
- een permanente lijn of streep in beeld;
- een gebied waarin details of kleuren niet meer goed worden geregistreerd.
Belangrijk daarbij: niet iedere paarse vlek die je ziet wanneer je de zon fotografeert betekent meteen dat je camera beschadigd is.
Smartphonecamera’s kunnen namelijk ook behoorlijk spectaculaire lensflares produceren. Dat zijn reflecties binnen het lenzensysteem die bijvoorbeeld als groene, blauwe of paarse bolletjes in je foto verschijnen. Verander je de hoek van de camera en verhuist of verdwijnt het bolletje? Dan heb je waarschijnlijk gewoon met lensflare te maken.
Bij echte sensorschade blijft een afwijking juist op dezelfde plek in het beeld terugkomen.
Waarom is inzoomen extra interessant?
Bij smartphones is ‘zoom’ tegenwoordig een beetje een verzamelnaam. Soms gebruikt je telefoon simpelweg digitale zoom. In dat geval wordt het beeld eigenlijk alleen uitgesneden en vergroot. Dat levert je dus niet ineens veel meer detail van de zon op.
--- Sidenote: Wil je ons vaker zien als je googelt? ---
Voeg TechGirl toe als jouw voorkeursbron en kom ons meer tegen in Google zoekresultaten!
Andere telefoons hebben een aparte telecamera met optische zoom. NASA wijst er eveneens op dat digitale zoom bij eclipsfotografie vooral een uitvergroot en gepixeliseerd beeld oplevert en dat een telelens nodig is om daadwerkelijk meer detail vast te leggen.
Maar welke camera je ook gebruikt: zolang er direct zonlicht door de lens komt, blijft een goed zonnefilter de veilige keuze.
Welk filter heb je nodig?
Nee, je hoeft gelukkig niet je hele telefoon in aluminiumfolie te wikkelen. Er bestaan speciale zonnefilters voor smartphones die je voor de cameralenzen kunt plaatsen. Sommige worden als een soort clip op de telefoon gezet, andere filters kun je over de camera bevestigen.
Het belangrijkste is dat het filter daadwerkelijk vóór de lens zit.
Een gewone zonnebril is geen vervanging voor een zonnefilter. Hetzelfde geldt voor allerlei creatieve DIY-oplossingen waarmee het beeld alleen donkerder lijkt. Een zonnefilter is specifiek gemaakt om de hoeveelheid zonlicht die de camera bereikt sterk te verminderen.
NASA laat in zijn eigen gids voor smartphone-astrofotografie bijvoorbeeld zien hoe geschikt filtermateriaal voor eclipswaarneming vóór een smartphonecamera kan worden gebruikt.
En hoe zit het tijdens een totale zonsverduistering?
Hier komt een belangrijke uitzondering… Tijdens een totale zonsverduistering wordt de heldere zonneschijf volledig door de maan afgedekt. Bevind je je daadwerkelijk in het gebied waar de eclips totaal is, dan kan het zonnefilter tijdens die korte fase worden verwijderd. Maar let dus op het woord totaal. Op 12 augustus 2026 zul je die in Nederland niet tegenkomen.
Bij een gedeeltelijke zonsverduistering blijft altijd een stukje van de zon zichtbaar. Ook wanneer 95, 98 of zelfs 99 procent van de zon wordt afgedekt, kijk je nog steeds naar direct zonlicht. NASA adviseert daarom speciale zonnefilters vóór camera’s en andere optische apparatuur wanneer de heldere zon zichtbaar is. Alleen tijdens de korte totaliteitsfase van een totale eclips gelden andere regels.
Vergeet vooral je eigen ogen niet
Misschien nog wel belangrijker dan je telefoon: je ogen hebben óók bescherming nodig. Een smartphonescherm gebruiken als een soort tussenlaag maakt rechtstreeks naar de zon kijken niet ineens veilig. En kijk al helemaal niet door een verrekijker, telescoop of andere optische apparatuur naar de zon met alleen een eclipsbril op je neus.
Bij apparatuur die vergroot, moet het juiste zonnefilter aan de voorkant van de optiek zitten. NASA waarschuwt expliciet dat geconcentreerd zonlicht anders ernstig oogletsel kan veroorzaken.
Dus: mag je de zonsverduistering filmen met je telefoon?
Zeker.
Je hoeft je smartphone echt niet binnen te laten liggen uit angst dat één zonnestraal je camera sloopt. Maar ga je de zonsverduistering bewust fotograferen of filmen, dan is een geschikt zonnefilter voor je smartphonecamera een heel verstandige toevoeging.
Niet omdat iedere onbeschermde foto gegarandeerd een kapotte sensor oplevert. Wel omdat je tijdens een eclips precies iets doet wat je normaal gesproken nauwelijks doet: je camera bewust langere tijd rechtstreeks op een extreem felle lichtbron richten.
En zo’n filter is uiteindelijk een stuk goedkoper dan ontdekken of jouw smartphonecamera toevallig degene is waarbij het níét goed gaat.
